Ev Yapımı Erişte ve Köy Tereyağlı Erişte Tarifi

Un, yumurta, süt ve tuzla evde erişte yapmak sandığınızdan kolay. Hamurdan kurutmaya, saklamadan köy tereyağıyla servise kadar adım adım tarif.

Anadolu'nun pek çok yerinde sonbahar, kışlık hazırlıkların mevsimidir. Salça kaynatılır, tarhana serilir, erişte kesilir. Kadınların bir araya gelip saatlerce hamur açtığı "erişte imeceleri", bugün pek çok köyde hâlâ sürüyor. Bu yazıda hem kışlık erişte yapımını hem de onu en güzel şekilde sofraya taşıyan köy tereyağlı erişte tarifini paylaşıyoruz.

Neden evde erişte?

Ambalajlı eriştelerin bir kısmında, rengi daha sarı göstermek için renklendirici ya da yumurta yerine yumurta tozu kullanılabilir. Evde yaptığınız eriştede ise içeriği tamamen siz belirlersiniz: yalnızca un, yumurta, süt ve tuz. Üstelik hazırladığınız erişte, iyi kurutulduğunda aylarca saklanabilir.

Kışlık erişte (yaklaşık 1,2 kg kuru erişte)

Malzemeler

• 1 kg un (tercihen yerel buğday unu ya da yarısı tam buğday)
• 5 adet yumurta (oda sıcaklığında)
• 1 su bardağı süt (200 ml)
• 1 tatlı kaşığı tuz
• Açmak için bir miktar un veya nişasta

Hazırlanışı

1. Hamuru yoğurun. Unu geniş bir kaba eleyin, ortasını havuz gibi açın. Yumurtaları, sütü ve tuzu bu havuza ekleyip bir çatalla çırpın, ardından unu yavaş yavaş içeri alarak yoğurun. Hamur kulak memesinden biraz daha sert, ele yapışmayan bir kıvamda olmalıdır. Gerekirse azar azar un ya da bir kaşık süt ekleyin.
2. Dinlendirin. Hamuru üzeri kapalı şekilde 30 dakika dinlendirin. Bu süre glutenin gevşemesini sağlar ve hamuru açmayı kolaylaştırır.
3. Bezelere ayırın. Hamuru 8–10 eşit parçaya bölün.
4. Açın. Her bezeyi oklava ile 1–2 mm kalınlığında, geniş yufkalar halinde açın.
5. Yufkaları kurutun. Açtığınız yufkaları temiz bir örtü üzerine serip, yüzeyleri kuruyana kadar (ama kırılacak kadar değil) 20–30 dakika bekletin. Bu aşama erişteyi keserken yapışmayı önler.
6. Kesin. Yufkaları önce 4–5 cm genişliğinde şeritlere kesin, şeritleri üst üste koyup ince ince doğrayın. İsterseniz daha geniş "yassı" erişte de yapabilirsiniz.
7. Kurutun. Erişteleri temiz bir örtü üzerine ince bir tabaka halinde serin ve gölgede, havadar bir yerde 2–3 gün kurutun. Günde birkaç kez karıştırın.

Kurutma ipucu: Eriştenin tamamen kuruduğunu, bir parçayı kırdığınızda "çıt" diye kırılmasından anlarsınız. İçinde nem kalan erişte saklama sırasında küflenebilir.

İsteğe bağlı: Kavrulmuş erişte

Bazı yörelerde kurumuş erişte fırında, 150 °C'de açık renkli bir altın sarısı alana kadar kavrulur. Kavrulmuş erişte daha fındıksı bir aroma kazanır ve pişirirken daha az dağılır.

Saklama

Tamamen kurumuş erişteyi bez torbalarda ya da hava almayan cam kavanozlarda, serin ve kuru bir yerde saklayın. Uygun koşullarda birkaç ay boyunca kalitesini korur.

Köy tereyağlı erişte (4 kişilik)

Malzemeler

• 300 g ev yapımı erişte
• 2 yemek kaşığı köy tereyağı (erişteyi kavurmak için)
• 2 yemek kaşığı köy tereyağı (servis için)
• Yaklaşık 1,5 litre sıcak su veya tavuk suyu
• Tuz
• Servis için: rendelenmiş tulum ya da eski kaşar, ceviz içi, pul biber

Hazırlanışı

1. Kavurun. Geniş bir tencerede 2 yemek kaşığı tereyağını eritin. Eriştenin yaklaşık dörtte birini ayırıp, kalanını tereyağında orta ateşte, bazı parçaları hafifçe kızarana kadar 4–5 dakika kavurun.
2. Haşlayın. Üzerine sıcak suyu veya tavuk suyunu ve tuzu ekleyin. Ayırdığınız eriştenin bir kısmını da ekleyerek kaynatın. Ev yapımı erişte, kalınlığına göre 8–12 dakikada pişer. Ara sıra karıştırın.
3. Süzün ya da suyunu çektirin. Bazı yörelerde erişte süzülür, bazılarında ise suyunu çekene kadar pilav gibi pişirilir. Pilav usulü pişirecekseniz suyu daha az koyun.
4. Tereyağını hazırlayın. Küçük bir tavada kalan tereyağını köpürene kadar eritin. Ayırdığınız çiğ eriştenin bir avuç kadarını bu tereyağında çıtır olana kadar kızartın.
5. Servis edin. Erişteyi servis tabağına alın, üzerine çıtır erişteli tereyağını gezdirin. Rendelenmiş peynir, iri kırılmış ceviz ve isteğe göre pul biber serpin.

Püf noktaları

• Tereyağının kalitesi her şeydir. Bu tarifte lezzetin büyük kısmı tereyağından gelir. İçinde yalnızca krema ve isteğe bağlı tuz bulunan, renklendirici içermeyen bir tereyağı seçin.
• Tereyağını yakmayın. Köpürüp fındıksı bir koku çıkardığında ocaktan alın; kararmaya başlayan tereyağı acılaşır.
• Peyniri sıcakken ekleyin. Böylece hafifçe erir ve erişteye tutunur.
• Kalan erişte: Ertesi gün tavada biraz tereyağıyla ısıtıp üzerine yumurta kırarak harika bir kahvaltılık yapabilirsiniz.

Besin değeri hakkında kısa bir not

Erişte, yumurta ve süt sayesinde sade makarnaya göre biraz daha fazla protein içerir. Tam buğday unu kullanırsanız lif içeriği de artar. Tereyağı ise doymuş yağ açısından zengin olduğundan miktarını ölçülü tutmak iyi bir fikirdir. Yanına bol yeşil salata ya da cacık eklemek, öğünü dengeler.

Evde erişte yapmaya vaktiniz yoksa, Temiz İçerik Market'te köylerde geleneksel yöntemle, yalnızca un, yumurta, süt ve tuzla hazırlanan erişteleri ve krema dışında hiçbir şey içermeyen köy tereyağlarını bulabilirsiniz.